سندروم روده تحریک پذیر

سندروم روده تحریک پذیر یا سندروم روده عصبانی را اختصارا ای بی اس (IBS) می نامند که حروف اول کلمات Irritable Bowel Syndrome می باشد. این وضعیت، علت مراجعه بسیاری از افراد به متخصصین گوارش می باشد، گرچه بسیاری از افرادی که به این مشکل دچار هستند هیچگاه به خاطر این مشکلشان به پزشک مراجعه نمی کنند.

سندروم روده تحریک پذیر بیشتر در افراد در سنین 20 تا 30 سال بروز می کند و در خانم ها دو برابر شایعتر از مردان می باشد. به طور کلی از هر ده نفر از افراد جامعه دو نفرشان در دوره از زندگی‌شان دچار سندروم روده تحریک پذیر می شوند. علائم سندروم روده تحریک پذیر که شامل شکم درد، یبوست و یا اسهال می باشد معمولا بطور متناوب در بعضی مواقع دیده می شوند اما این علائم به مدت چندین سال باقی می مانند. گرچه علائم سندروم روده تحریک پذیر می توانند باعث ناراحتی فرد شوند اما هیچگاه به مشکلات جدی منجر نمی گردند.

علل ایجاد سندروم روده تحریک پذیر

علت دقیق ایجاد سندروم روده تحریک پذیرهنوز مشخص نشده است اما ممکن است بر اثر انقباض های شکمی عضلات دیواره روده ها ایجاد شوند. افزایش حساسیت به بعضی از غذاها مثل میوه ها، سوربیتول (نوعی شیرین کننده مصنوعی) و چربی ها ممکن است در این افراد ایجاد شود. سندروم روده تحریک پذیر گاهی اوقات به دنبال ابتلا به یک عفونت گوارشی بروز می نماید. از آنجایی که سندروم روده تحریک پذیر در بعضی از خانواده ها بیشتر دیده می شود گمان می رود که عوامل ژنتیکی و ارثی در ایجاد آن نقش داشته باشند. استرس، اضطراب و افسردگی با این سندروم در ارتباط می باشند و می توانند باعث بدتر شدن علائم آن شوند.

سندروم روده تحریک پذیر

علائم و نشانه های سندروم روده تحریک پذیر

علائم این بیماری اغلب بطور متناوب خود را نشان می دهند اما معمولا چندین سال باقی می مانند. این علائم در هر فردی متفاوت می باشند. علائم اصلی سندروم روده تحریک پذیر عبارتند از:

  • نفخ کردن شکم که همراه با مقدار زیادی گاز می باشد.
  • شکم درد که اغلب در قسمت پایین و سمت چپ شکم درد ایجاد می شود. این درد ممکن است با رفتن به توالت و دفع مدفوع یا گاز برطرف شود.
  • اسهال، که ممکن است صبح ها و هنگام برخاستن از خواب شدیدتر باشد. گاهی اوقات به جای اسهال، مدفوع به صورت سفت و تکه تکه که به آن اصطلاحا مدفوع ساچمه ای گفته می شود دفع می گردد.
  • احساس این که بعد از دفع مدفوع، هنوز به طور کامل تخلیه انجام نشده است.
  • خروج مایعی لزج و بلغم مانند در هنگام دفع مدفوع.
  • تهوع و استفراغ
  • احساس سیری زودرس و احساس پربودن معده و اشکال در تمام کردن غذا

بعضی از افراد مبتلا به سندروم روده تحریک پذیر علائمی غیر از علائم گوارشی تجربه کنند مثل: سردرد، خستگی، کمردرد و احساس این که زود به زود باید ادرار کنند.

اگر علائم شما شدید، دایمی و یا عود کننده هستند و یا اگر بطور غیر منتظره‌ای دچار کاهش وزن شده‌اید باید سریعا به پزشک مراجعه نمایید. اگر سن شما بالای 40 می باشد و برای اولین بار است که علائم سندروم روده تحریک پذیر را تجربه می کنید باید حتما به پزشک مراجعه کنید تا احتمال وقوع سایر بیماری‌های خطرناک که علائم مشابه با این بیماری را دارند (مثل سرطان روده) کنار گذاشته شود.

نحوه تشخیص سندروم روده تحریک پذیر

هیچ آزمایش خاصی وجود ندارد که توسط آن بتوان گفت که فردی دچار سندروم روده تحریک پذیر می باشد. با این حال یک سری آزمایش ها انجام می شوند تا پزشک مطمئن شود که شما دچار بیماری‌های دیگر خطرناک نیستید. نوع و تعداد آزمایش‌هایی که پزشک درخواست می نماید بستگی به سن شما دارد.
اگر علائم شما طوری باشند که پزشک مشکوک به یک بیماری التهابی روده ها مثل کولیت اولسرز شود و یا اگر سن شما بالای 40 سال می باشد، پزشکتان احتمالا درخواست آزمایش ها و بررسی های بیشتری خواهد نمود. همچنین ممکن است برای شما آزمایش های عدم تحمل به غذا و عدم تحمل به لاکتوز (قند شیر) نیز درخواست شود زیرا علائم آنها شبیه علائم سندروم روده تحریک پذیر می باشد.

سندروم روده تحریک پذیر

نحوه درمان سندروم روده تحریک پذیر

گرچه علائم سندروم روده تحریک پذیر می توانند برای فرد خیلی ناراحت کننده باشند اما این بیماری یک بیماری جدی و خطرناک نمی باشد. شما معمولا قادر خواهید بود که با تغییر در رژیم غذاییتان و استفاده از روش های آرامش سازی، علائم بیماری‌تان را کنترل نمایید. اقداماتی که خود فرد می تواند برای بهبود علائمش بکار ببرد عبارتند از:

  • غذاهایی که می خورید را یادداشت نمایید. سعی کنید که هر غذا یا نوشیدنی که به نظرتان باعث بروز مشکل می شود را از رژیم غذایی‌تان حذف نمایید.
  • از خوردن حجم زیاد غذا در یک زمان خودداری نمایید. همچنین از خوردن غذاهای ادویه دار، سرخ کرده، چرب و نیز لبنیات پرهیز نمایید.
  • اگر دچار یبوست هستید سعی کنید که به تدریج مصرف فیبر را در رژیم غذایی‌تان افزایش دهید. اگر اسهال و نفخ مشکل شما می باشد مصرف فیبر را کاهش دهید.
  • از نوشیدن چای، قهوه، شیر و نوشابه های گازدار خودداری نمایید و یا این که مصرف آنها را به حداقل برسانید.
  • وعده های غذایی خود را بطور منظم و سر ساعت خاصی میل نمایید.
  • از استعمال دخانیات پرهیز نمایید.
  • از تمرینات آرامش سازی (ریلکسیشن) برای کاهش استرس‌تان استفاده نمایید زیرا اغلب استرس عامل تشدیدکننده این بیماری می‌باشد.

با این حال اگر علائم و مشکلات شما آنقدر شدید و ناراحت کننده هستند که در کارای روزمره شما اختلال ایجاد می کنند شما باید به پزشک مراجعه نموده و با او مشورت نمایید. پزشک ممکن است برایتان داروهای ضد اسپاسم مثل هیوسین یا دی‌سیکلومین تجویز نماید. این داروها باعث رفع انقباض های دستگاه گوارش شده به تسکین دردهای شکم کمک می کند. همچنین در افرادی که به اسهال نیز دچار هستند (بخصوص اسهال در هنگام برخاستن از خواب) پزشک ممکن است داروهای ضد اسهال تجویز نماید. اگر مشکل شما یبوست می باشد مواد حجیم کننده مثل برن (Bran) تجویز می گردد.

اگر مشکلات روانی مثل اضطراب وجود دارد ممکن است نیاز به مراجعه به روانپزشک باشد.

سندروم روده تحریک پذیر معمولا یک بیماری طولانی مدت است و اغلب تا سنین بالا نیز ادامه می یابد. با این حال علائم و مشکلات آن در بعضی مواقع خفیف و در بعضی مواقع شدید می شود.