گاستریت

گاستریت (gastritis) یا التهاب معده یک بیماری شایع می‌‌باشد. بیش از نیمی از افراد بالای 50 سال دچار این مشکل می‌باشند گرچه در بعضی از موارد هیچ علامتی دیده نمی‌شود. این بیماری ممکن است حاد بوده و به طور ناگهانی ایجاد شود اما در اکثر موارد به صورت مزمن بوده و به تدریج و در طی چند ماه یا چند سال ایجاد می‌شود. علایم گاستریت معمولا شامل احساس ناراحتی در قسمت بالای شکم می‌باشد. التهاب معده ممکن است بر اثر خونریزی از معده دارای مشکلات بیشتری شود.

بعضی از انواع گاستریت‌ها در بعضی از خانواده‌ها بیشتر دیده می‌شود. با این حال در دهه 1980 میلادی کشف شد که عفونت باکتری هلیکوباکترپیلوری یک علت اصلی برای بروز گاستریت‌های مزمن می‌باشد. این کشف باعث شد که برای بسیاری از افرادی که دچار این مشکل هستند درمان موثر انجام شود.

علل بروز گاستریت

گاستریت حاد ممکن است به علت آسیب دیدن مخاط معده بر اثر نوشیدن مقادیر زیاد مشروبات الکلی، خوردن آسپیرین و یا سایر داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی مثل ایبوپروفن و دیکلوفناک ایجاد شود. همچنان به دنبال ابتلا به بعضی از بیماری‌های جدی مثل سپتی سمی (یعنی سمی شدن خون) ممکن است گاستریت حاد رخ دهد. گاستریت مزمن اغلب بر اثر عفونت با باکتری هلیکوباکترپیلوری که در معده نیمی از افراد جامعه پیدا می‌شود رخ می‌دهد. این باکتری باعث صدمه زدن به لایه مخاطی پوشاننده معده که از معده در مقابل شیره گوارشی محافظت می‌کند می‌شود و در نتیجه باعث می‌شود که اسید معده به دیوار معده آسیب برساند. استفاده طولانی مدت از مشروبات الکلی، استعمال دخانیات و خوردن داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی مثل آسپرین و ایبوپروفن نیز می‌توانند باعث بروز گاستریت مزمن شوند.

یک نوع از گاستریت مزمن که به آن اصطلاحا گاستریت آتروفیک و یا گاستریت اتوایمیون گفته می‌شود بر اثر یک واکنش غیر طبیعی سیستم ایمنی رخ می‌‌دهد که در این واکنش، بدن آنتی بادیهایی تولید می‌کند که به بافت‌های پوشاننده معده حمله نموده و آنها را از بین می‌برند.

علائم و نشانه های گاستریت

گاستریت مزمن اغلب باعث بروز علائمی نمی‌شود اما ممکن است به تدریج باعث بروز صدماتی به مخاط معده شود و در نهایت علائمی شبیه علائم گاسنریت حاد ایجاد نماید. شروع علائم ئر گاستریت حاد بسیار سریعتر بوده و علائم آن شدیدتر هستند. علائم هر دو نوع گاستریت ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • ناراحتی یا درد در ناحیه معده (اغلب بعد از صرف غذا)
  • تهوع و استفراغ
  • از دست دادن اشتها
گاستریت

خونریزی از مخاط معده ممکن است تا هنگامی که فرد دچار کم خونی فقر آهن نشده است نادیده گرفته شود. این کم خونی باعث خستگی زودرس و رنگ پریدگی فرد می‌شود. اگر خونریزی شدید باشد شما ممکن است خون استفراغ کنید و یا این که مدفوعتان سیاه و قیر مانند شود.

گاستریت آتروفیک معمولا بدون درد بوده و تنها علامت آن ممکن است کم خونی نوع پرنیسیوز (pernicious) باشد که بر اثر کمبود ویتامین ب 12 ایجاد می‌شود. گاستریت آتروفیک طوری به معده آسیب می‌رساند که معده نمی‌تواند ماده‌ای به نام فاکتور داخلی را بسازد که برای جذب ویتامین ب 12 ضروری می‌باشد. افراد مبتلا به گاستریت مزمن (بخصوص گاستریت آتروفیک) در خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان معده هستند.

نحوه درمان گاستریت

علائم گاستریت خفیف را می توان با خوردن قرص‌ها یا شربت‌های آنتی اسید (ضد اسید) مثل آلومینیوم اِم جی یا شیرمنیزی که باعث خنثی شدن اسید معده می‌شود برطرف نمود.

شما همچنین ممکن است متوجه شوید که خوردن مقادیر کم غذا در وعده‌های منظم غذایی و نیز عدم مصرف مشروبات الکلی و سیگار می‌‌تواند باعث بهبود علائم و مشکلاتتان بشود. اگر علائم شما پایدار و یا شدید هستند و یا این که دچار کاهش وزن شده‌اید باید با پزشکتان مشورت نمایید.

پزشک ابتدا سوالاتی در مورد این که آیا شما سیگار می‌کشید، مشروبات الکلی مصرف می‌کنید یا خیر و عادات غذایی شما چگونه است و از چه داروهایی استفاده می‌کنید خواهد پرسید. برای شما ممکن است درخواست انجام آزمایش عفونت هلیکوباکترپیلوری شود. همچنین ممکن است پزشک ترتیب انجام یک آندوسکوپی را برای شما بدهد تا وضعیت معده تان را بررسی نماید.

اگر معلوم شود که شما دچار عفونت هلیکوباکترپیلوری هستید، ترکیبی از داروهای آنتی بیوتیک و داروهای التیام دهنده زخم ممکن است برایتان تجویز شود. اگر شما دچار گاستریت هستید و به خاطر بیماری‌های دیگرتان نیاز به مصرف آسپیرین یا سایر داروهای ضد التهاب غیر استروییدی مثل ایبوپروفن یا دیکلوفناک دارید ممکن است پزشک به شما توصیه نماید که از داروی میزوپروستول (misoprostol) هم استفاده نمایید. این دارو باعث کاهش اسید معده شده و به حفاظت مخاط معده کمک می‌نماید.

در صورت تغییر در نحوه زندگی مثل ترک مصرف مشروبات الکلی یا سیگار، معمولا گاستریت یهیود می‌یابد. اگر بر اثر عفونت هلیکوباکترپیلوری شما دچار گاستریت مزمن شده‌اید معمولا بعد از درمان با آنتی بیوتیک و داروهای التیام دهنده زخم، بهبودی کامل اتفاق خواهد افتاد. گرچه این عفونت ممکن است دوباره عود نماید و نیاز به درمان بیشتری باشد.